32.18
Mura bhfuil an ghuí nó fírinne an ráitis nó freagra na ceiste atá san iarbheart
ag brath ar chomhlíonadh choinníoll an chéadbhirt, ní clásal coinníollach ceart
an céadbheart d'ainneoin coinníoll a bheith ann.
Ní fíorchlásail choinníollacha atá i gceist le céadbheart reitriciúil:
- bhí sé caoga bliain d'aois
má bhí sé bliain
- tá sé i gcontúirt a bháite
má bhí aon fhear riamh ann.
céadbheart aisbhreathnaitheach:
- táthar ag cuartú a muintire
má tá muintir ar bith aici
- bhí an focal sin pas beag crua
má thuig siad é
- is ann atá an fhírinne
dá n-éistimis leis
- tá sé curtha in áit dheas
dá mbeadh deis curtha ar an uaigh.
Sa chéadbheart reitriciúil, is amhlaidh a chuireann an clásal breis cinnteachta
i gcéill sa chéadbheart aisbhreathnaitheach, féachann an cainteoir siar ar a
bhfuil ráite aige agus ansin maolaíonn sé an chaint sin le céadbheart.
Sórt clásail chuimsithigh an céadbheart seo go minic.
D'fhéadfaí a rá i dtaobh cuid de na habairtí sin go bhfuil an fíor-iarbheart in
easnamh.
Mar shampla, d'fhéadfaí na focail
'agus bí cinnte gur bhraith siad crua é'
a chur isteach roimh
'má thuig siad é thuas'.
Os a choinne sin níl rian de chéadbheart ná d'iarbheart sna habairtí seo a
leanas cé go bhfuil siad gaolmhar ó thaobh brí leis na samplaí den chéadbheart
aisbhreathnaitheach thuas:
- is fíor an focal é,
an té a mhachnódh air
(= dá ndéanfadh duine machnamh air
chaithfeadh sé a admháil gur fíor an focal é)
- is deas an scéal é,
an té a thuigfeadh é.
Ní fíorchlásal coinníollach ach oiread an céadbheart faomhach ná an céadbheart
neamhchúiseach.
Murach Ach